سه شنبه 13 تير 96 - 8:23
کد خبر: 14101


«شورای شهر و قلیان توهم مهندسی!»

علی زنگنه (عضو هیئت علمی دانشگاه)| تاریخ مدعی است، صد و یک سال از اولین تصادف منجر به فوت در ایران می گذرد؛ تصادفی که از برخورد یک اتومبیل با درشکۀ حامل «درویش‌خان نوازنده» در خیابان سپه تهران حاصل شد و در سال ۱۳۰۵ سرفصلی جدید از علل مرگ و میر را در ایران رونمایی کرد. البته آن زمان کسی گمان نمی¬کرد صد سال پس از آن واقعه، ایران با ثبت ۸۰۰ هزار تصادفِ سالانه، «رکوردار آمار مرگ‌بارترین حوادث جاده‌ای دنیا» شود. مرگ سالانه قریب به ۱۹ هزار نفر و مصدومیت بیش از ۳۰۰ هزار نفر از هم‌میهنان‌مان، گواهی بر اهمیت نگارش پیرامون این موضوع بوده و آنچه عرض شد، درآمدی مناسب و کلّی برای ورود به جزئیات است.

کارشناسان معتقدند، اصلی‌ترین عوامل بروز سوانح رانندگی؛ خطاهای انسانی، نقص در سیستم ایمنی ـ غالباً ـ خودروهای داخلی و در نهایت، معایب موجود در طراحی و اجرای راه‌ها، خیابان ها و مسیرهای دسترسی درون شهری و برون شهری است. در این میان، ریشۀ خطاهای انسانی را باید در شیوۀآموزش و فرهنگ رانندگی، ریشۀ وجود نقایص فنی و ایمنی در سیستم خودروها را باید در سیاست‌های فنی و غیرفنی شرکت‌های خودروسازی و دستگاه‌های ناظر دولتی، و ریشۀ مشکلات جاده‌ای و معایب آنها را نیز باید در سهل‌انگاری طراحان و سازندگان راه‌ها و همچنین قلیان «توهم مهندسی» در افراد «کارنابلد» حاضر در جایگاه‌های تخصصی و تحمیل نظرات غیرکارشناسی به متصدیان امر دانست.

اشخاصی که علیرغم اشغال کرسی‌های تصمیم‌گیری، از کم‌ترین تجربه و تخصص در زمینۀ وظایف و اختیارات محوله برخوردار نبوده و صرفاً به لطف «اتصال به کانون های قدرت» و یا «منحرف کردن رأی ملت» بر این جایگاه‌ها تکیه زده‌اند. اگر با نگاهی نقّادانه و کلی به مقررات موجود در زمینۀ طرح و اجرای راه‌ها در ایران بنگریم، کمبود مؤثری را نیافته و اتفاقاً می توان به بی نقص بودن قوانین حاکم بر آن امیدوار بود! در این زمینه، «آئین‌نامۀ طرح هندسی راه‌های ایران» که تحت عنوان «نشریه ۴۱۵ معاونت نظارت راهبردی» شناخته می شود را می توان فصل‌الخطاب ماجرا قلمداد کرده و با مراجعه به محتوای ظریف و جزئیات آن، نسبت به طراحی و ساخت را‌ه‌ها و جاده‌هایی ایمن و مهندسی اقدام نمود. اینکه به صورتی روزانه «هندسۀ معابر»، «جانمائی‌ تابلوها»، «کیفیت ساخت و محل قرارگیری موانع»، «قطر میادین و فلکه¬ها»و یا «باز و بسته شدن دوربرگردان‌ها و بریدگی‌ها» در یک شهر دست خوش تغییرات ناگهانی می شود را می توان نشانه‌ای بارز از سوءمدیریت و عدم وجود یک استراتژی منطقی و بلندمدت برای ترافیک شهری دانست.

به جرأت می توان ادعا کرد، یکی از عوامل اصلی ای که امروزه سیستم مدیریتی شهرها را فلج کرده و علیرغم وجود «طرح‌های جامع و ترافیک» مناسب و استاندارد (که همۀ پیش‌بینی‌های لازم در آن لحاظ شده است) باز هم زمینۀ بروز خطاهای فاحش را فراهم می نماید، نفوذ همان ناآگاهان «مقبول و منصوب» و رسوخ آنها در مباحث فنی و اجرایی ست که موجب می شود تصاویری غیر از آنچه توسط «مشاورین ذیصلاح» توصیه شده، در خیابان‌ها و معابر شهری ترسیم گردد!

با یک بررسی میدانی و بی هیچ تعارفی، مرکز تجمع این اشخاص را می توان غالباً در شوراهای شهر یافت و به‌طور کلی، ریشۀ بسیاری از ناهنجاری‌ها و اغتشاشات ترافیکی را باید ناآگاهی آنها از علوم مهندسی مرتبط و نیز ورود غیرقانونی این منتخبین به مباحث اجرائی دانست. به‌طور مثال، وقتی عضوی از اعضای شورا بدون اطلاعات کافی در زمینۀ استانداردهای لازم و احتمالاً در راستای جلب رضایت گروهی معدود از همشهریان، شهردار و‌ زیرمجموعۀ آن را برای «ساخت یک دوربرگردان» تحت فشار قرار داده و به‌جای ارائۀ خدمت، «عامل و آمر» اصلی احداث قربانگاهی برای شهروندان می شود، قاعدتاً نمی توان از نقش منفی مدعیان غیر متخصص حاضر در شورا در ایجاد این «افتضاحات مهندسی» چشم‌پوشی کرد! ارائۀ راه حل های معکوسی که به جای یافتن پاسخی علمی و منطقی برای یک مشکل ترافیکی، سهواً به شکل¬گیری معابری پرخطر و جاده هایی پر ریسک منجر می شود فقط از عهدۀ کسانی بر می آید که از حسی بیمارگونه به نام «خود همهچیزدانی» رنج برده، و جان و مال ملت را با تصمیمات نابخردانه خود به خطر می اندازند! جا دارد همین جا اشاره ای به سخن فراموش ناشدنی شهید بزرگوار دکتر چمران در خصوص ارجحیت تعهد یا تخصص اشاره نمائیم که فرمودند: «می گویند تقوا از تخصص لازم تر است، آن را می پذیرم؛ اما می گویم آن کس که تخصص ندارد و کاری را می پذیرد بی تقواست!»

با نگاهی به محتویات لازم الاجرای «آیین نامۀ طرح هندسی راه های ایران» و مقایسه با واقعیت¬های موجود در خیابانها و معابر شهری، به اختلاف فاحش میان آنها پی برده و سستی اراده  در عمل به قانون و مصوبات حیاتی آن از سوی مجریان و ناظران امر، محرز می گردد! به طور مثال، فصل پنجم این نشریۀ فنی به بحث در زمینۀ حداقل¬های لازم برای رعایت فاصلۀ دید رانندگان جهت «توقف، سبقت و انتخاب مسیر» پرداخته و در جداول پیوستی آن، کمترین فاصلۀ مناسب و ایمن، برای انتخاب مسیر خودرویی که با سرعت 70 کیلومتر در خیابانی دو یا سه بانده در حال عبور است، 200 متر در نظر گرفته شده است! این بدان معناست که کارشناسان  خبرۀ این نشریه، جهت جلوگیری از هرگونه تغییر ناگهانی خودرو و یا اصابت آن با پیش آمدگی های جدا کنندۀ مسیر، توجه لازم به دید افقی راننده را بسیار پر اهمیت دانسته¬اند!

در مفاد همین آئین نامه و خصوصاً در فصل هشتم آن و در راستای جلوگیری از وقوع هرگونه سانحه، در طراحی «لچکیِ دوربرگردان» و «خط کمکی کاهش سرعت» آن (مخصوص خودروهای سبک)، عقب نشینی (عمق) حداقل 65/3 متری و برای ورود خودرو به باند جدید (پس از دور زدن) طول « مسیر افزایش سرعت» برابر با حداقل 90 متری باید توسط مجریان لحاظ گردد! این بدان معناست که ورود به دوربرگردان و خروج از آن بایستی به صورتی کاملاً نرم و غیرناگهانی صورت گیرد.

گلایه و سخنان دردمندانۀ پیرامون این مبحث فراوان است؛ ولی قلم کوتاه کرده و در پایان، نظر همگان را به شعری پرمحتوا از حضرت حافظ جلب می نمایم که در همین راستا خواندنی ست:

نه هر که چهره برافروخت؛ دلبری داند

نه هر که آینه سازد؛ سکندری داند

نه هر که طَرف کله کج نهاد و تند نشست

کلاه داری و آئین سروری داند ...

... هزار نکته باریک‌تر ز مو این‌جاست

نه هر که سر بتراشد قلندری داند!

 

نظرات
نظرات منتشر شده: 0   در انتظار: 0   غیر قابل انتشار: 0  
 
نام*
ايميل
متن*
کد عددي*  

مجوز فعالیت

عضویت در خبرنامه
ایمیل: