سه شنبه 5 خرداد 94 - 10:10
کد خبر: 12857

نگاهی به معایب سوزاندن اراضی گندم پس از برداشت؛
سوزاندن کاهکلش؛ از سود حداقلی تا زیان حداکثری

* این روزها بوی دود و خاکستر زیاد به مشام می رسد، بویژه در شهری مانند شوشتر که مزارع بسیاری در کنار خود دارد و محصول گندم و جو نیز از آن ها برداشت شده است. بر اساس برخی اقدامات سنتی، کشاورزان پس از برداشت محصول خود باقی مانده ساقه و ... را که اصطلاحاً به آن کاهکلش می گویند در مزرعه می سوزانند و این اتفاق باعث می شود تا دود زیادی بوجود آید و خاکستر برخیزد.

شوشترنامه| این روزها بوی دود و خاکستر زیاد به مشام می رسد، بویژه در شهری مانند شوشتر که مزارع بسیاری در کنار خود دارد و محصول گندم و جو نیز از آن ها برداشت شده است. بر اساس برخی اقدامات سنتی، کشاورزان پس از برداشت محصول خود باقی مانده ساقه و ... را که اصطلاحاً به آن کاهکلش می گویند در مزرعه می سوزانند و این اتفاق باعث می شود تا دود زیادی بوجود آید و خاکستر برخیزد.

این اقدام کشاورزان تأثیرات زیادی در مزارع دارد و حتی می تواند تا سال ها تولید مزارع را تحت تأثیر قرار دهد، یک کارشناس ارشد کشاورزی در این زمینه می گوید: برگرداندن کاه و کلش به زمین از طریق شخم و شیار موجب تأمین بخشی از نیاز غذایی محصول خواهد شد که در سال بعد در آن زمین کشت می شود و در نتیجه نیاز به مصرف کودهای شیمیایی نیز کاهش می یابد.
محمدتقی رضوانی معتقد است که سوزاندن باقیمانده کاهکلش در مزارع باعث از بین بردن میکرو ارگانیزم های مفید موجود در خاک می شود و همچنین باغات، درختان و مراتع حاشیه مزارع در اثر وزش باد دچار حریق و خسارت جبران ناپذیر می شوند.
وی می افزاید: در این اقدام بقایای گیاهی که منابع مفیدی برای تولید مواد آلی هستند از بین می رود؛ سوزاندن کاهکلش علاوه بر مشکلات یاد شده موجب از بین رفتن موجودات مفیدی می شود که در خاک وجود دارند.
این کارشناس معتقد است که سوزاندن کاهکلش موجب آلودگی محیط زیست می شود و علاوه بر آن ممکن است در تغییر شرایط آب و هوایی و افزایش درجه حرارت زمین تأثیر داشته باشد؛ کاه می تواند به عنوان یک منبع غذایی در جیره غذایی دام ها مورد استفاده قرار گیرد ولی با سوزاندن آن تقریباً این منبع نیز نابود شده و دامداران در این حوزه نیز دچار مشکل می شوند.
سایر کارشناسان بر این باورند که سوزاندن کاهکلش در زمین های کشاورزی باعث می شود تا 35 درصد اکسیژن موجود در خاک از بین برود و این اتفاق سبب می شود تا در رشد و محصول دهی زمین کشاورزی حداقل تا10 سال آینده تأثیر منفی بگذارد و از طرفی نیاز به کودهای ارگانیک و شیمیایی در اراضی کشاورزی حداقل تا 48 درصد افزایش یابد.
البته برای سوزاندن در مزارع معایب دیگری نیز وجود دارد که می توان به تبدیل سریع مواد آلی خاک به خاکستر و آزاد شدن مواد معدنی نظیر کلسیم، منیزیم، فسفر و پتاسیم از بقایا، کمک به استقرار بهتر بذر در بستر کاشت و ایجاد یک پوشش گیاهی یکنواخت و پرپشت، افزایش رطوبت خاک، بهبود بازدهی مصرف آب و کاهش دمای خاک، کاهش تبخیر و روان آب و در نهایت افزایش عملکرد گیاهان می‌شود. در ضمن کلش سوزی قبل از آبیاری و شخم نسبت به بدون کلش سوزی و بدون شخم موجب افزایش هدایت الکتریکی عصاره اشباع خاک در طول فصل رشد می‌شود.
سوزاندن اراضی کشاورزی پس از برداشت محصول باعث افزایش هزینه ها در دوران داشت محصول در کشت آتی می شود و به این دلیل کشاورزان باید قدری با تأمل بیشتر در کشیدن کبریت و آتش زدن کاه موجود در مزرعه خود اقدام کنند زیرا معایب این اتفاق می تواند سال های آتی تولید محصولشان را گریبان گیر شود.

*حرف های کشاورزان هم شنیدنی است
کشاورزان بر این باورند که سوزاندن مزارع پس از برداشت محصول می تواند تاحد زیادی آفت های موجود در زمین کشاورزی را در کشت قبل از بین ببرد، از طرفی به منظور مبارزه با آفات و علف های هرز از روش سوزاندن استفاده می کنند تا در بخش آماده سازی اراضی برای کشت بعدی از سموم شیمیایی استفاده نکنند.
یک کشاورز گندم کار در شهرستان شوشتر در این زمینه می گوید: در سال زراعی گذشته زمین کشاورزی در تولید محصول گندم دچار مشکل شد و آفت های متعددی سراغش آمد و به این دلیل برای رهایی از همه این آفت ها و مشکلات تنها می توان باقیمانده زمین کشاورزی را سوزاند تا از این آفت ها رها شد.
البرز منجزی می افزاید: به منظور کاهش این مشکلات باید سموم کشاورزی بسیار زیادی استفاده می شد، هزینه زیادی از این طریق به مرحله کشت افزوده می شود که با سوزاندن مزارع ساده ترین و کوتاه ترین روش را برای رفع مشکل انتخاب می کنیم تا بتوانیم بخش زیادی از هزینه ها را در این زمینه کاهش دهیم.
وی معتقد است که در کشت قبل، پیش از آغاز کشت از سموم آفت کش، علف کش و ... استفاده کرده است ولی اصلاً این سموم تأثیری بر میزان برداشت نداشته و بار دیگر آفات در اراضی کشاورزی مشاهده شده است و به این دلیل دوباره به سوزاندن اراضی روی آورده است. منجزی بر این باور است که سموم کشاورزی موجود در بازار تأثیرگذاری قدیمی را ندارند و به این دلیل تنها باید از سوزاندن اراضی استفاده کرد تا بذر علف های هرز در زمین کشاورزی سوخته و نابود شود.
این کشاورز با تجربه در بررسی های خود به این نتیجه رسیده است که استفاده از 20 میلیون ریال سم و... در سال زراعی گذشته تأثیری کمتر از 35 درصد در کاهش آفات محصولش داشته است، در حالی که سوزاندن اراضی کشاورزی تا 75 درصد میزان هزینه ها را کاهش داده و تا80 درصد بازگشت آفات و رشد علف های هرز را کاهش می دهد که در بخش هزینه ها و دردسرهای آماده سازی اراضی کشاورزی بسیار به سود است.
شاید از نظر آماری تاحد زیادی سوزاندن اراضی کشاورزی در میزان استفاده از آفت کش ها و کاهش هزینه ها تأثیرات بسزایی شاهد باشیم ولی تاکنون بررسی نشده است که سوزاندن اراضی تا چه اندازه ای در میزان محصول دهی اراضی تأثیر دارد، مسئله ای که محمدصادق تبار استاد دانشگاه درباره آن می گوید: بر اساس بررسی های انجام شده سوزاندن کاهکلش اراضی کشاورزی تا بیش از 42 درصد در تولید محصول آتی تأثیر منفی می گذارد.
وی می گوید: ممکن است این درصد در میزان تناژ خود را نشان ندهد ولی در درآمدها تأثیر می گذارد، مثلاً بخشی از هزینه ها به تقویت کننده های زمین کشاورزی اختصاص می یابد که این هزینه می توانست به دلیل شخم زدن و آبیاری اراضی و عدم استفاده از روش سوزاندن صرفه جویی شود و این هزینه خود به عنوان زیان محسوب می شود.
این استاد دانشگاه می افزاید: در بررسی های انجام شده کاهش علف های هرز و آفت ها در اراضی کشاورزی پس از سوزاندن تأیید شده است ولی در مقایسه ای که با میزان هزینه ها و رفع تأثیرات منفی این روش بر اراضی کشاورزی صورت گرفته، مشخص شده است که حداقل 30 درصد زیان مالی متوجه کشاورز می شود؛ این رقم با احتساب عدم استفاده سموم و آفت کش ها به عنوان سود در بخش سوزاندن کاهکلش بدست آمده است.
وی بر این باور است که سموم کشاورزی موجود در بازار از تأثیرات مناسبی برخوردار نیستند و اکثراً تقلبی هستند و به این دلیل کشاورزان از این سموم تأثیرات مناسبی شاهد نبوده اند و به این دلیل به اجبار به روش سوزاندن اراضی کشاورزی روی می آورند و این مسئله را در توزیع سموم و نهادهای کشاورزی باید آسیب شناسی کرد.
وی می گوید: از آنجایی که سوزاندن اراضی کشاورزی می تواند فرسایش خاک را تا 23 درصد تسریع کند اما این روش به همه مزایای اقتصادی برای کشاورز نمی ارزد، زیرا خاکی که الان در اختیار ما است تقریباً میلیون ها سال طول کشیده تا آماده شود و برای کشت مناسب گردد و به این دلیل نمی توان این نعمت الهی را با کاهش هزینه های خود مقایسه کرد.
تبار بر این مهم نیز تأکید می کند که سوزاندن اراضی کشاورزی تأثیر بسزایی بر تولید دی اکسید کربن دارد و با توجه به شرایط ناسالم هوای خوزستان این مسئله می تواند در تشدید برخی بیماری ها مانند آسم و حساسیت های شدید تأثیر داشته باشد و به این دلیل زحمتکشان عرصه تولید را از سوزاندن اراضی کشاورزی نهی می کنیم.
در سال های گذشته بارها درباره برگزاری کلاس های آموزشی و فرهنگسازی در این زمینه، مطالبی عنوان شده و تأثیرات آن بسیار کم بوده است، باید در این بخش سازمان حفاظت از محیط زیست در راستای برخورد قضایی با اقدام کنندگان در این زمینه تلاش کند و به این دلیل گام هایی اساسی در راستای بهبود مسائل زیست محیطی و کشاورزی در استان بردارد.
قانون درباره آسیب زنندگان به محیط زیست صراحت دارد و به این دلیل باید کوشید تا قانون در این زمینه اجرا شود و می توان به محدودیت کشت، لغو و تعلیق پروانه برداشت آب و محرومیت از نهاده های کشاورزی و بیمه در فصل های آتی به عنوان حربه های برخورد با کشاورزان متخلف اشاره کرد.
انتهای پیام/1025

نظرات
نظرات منتشر شده: 1   در انتظار: 0   غیر قابل انتشار: 1  
مهدی
2
پاسخ
0
چهارشنبه 06 خرداد94
کاهکلش یعنی چه در کدام فرهنگ لغت است ؟
منظور شما همان کلور است به معنی ساقه های بلند خوشک جو و گندم
 
نام*
ايميل
متن*
کد عددي*  

مجوز فعالیت

عضویت در خبرنامه
ایمیل: